Yaratım sürecinde pandemi etkisi

11 Mayıs 2021 23:57
A
a
Pandemi gerçeğini ağır bedelleriyle yaşadığımız bu günlerde sanatın, sanatçının bu hastalık furyasından etkileniş biçimi ve zorunlu kapanışın , özellikle görsel açıdan beslenmeye ihtiyaç duyan sanatçılar üzerinde doğuracağı etkiler üzerine değinmek istiyorum.
         Bu konu ile ilgili olarak  insanlık tarihinin yazılı ve görsel kaynaklarını  araştırırken Cüzzam , Veba , Kolera , Frengi gibi hastalıkların  ve sonrasında toplumlarda  bırakığı  yıkımsal etkilerin aslında biz sanatçılara yaratımda nasıl da esin kaynağı olduğunu görüyoruz. İnsanoğlunun çaresiz kaldığı olaylar  hastalıklar, depremler, büyük afetler  dramatik bir anlatım dili ile hemen her yüzyılda  edebiyat ve görsel sanatlar eserlerine  konu olmuştur. Ne yazık ki içinden geçtiğimiz bu pandemi süreci de Ortaçağda  Avrupayı kasıp kavuran Veba dönemi benzeri günümüz  sanatçılarının yaratımlarında  epey etkili olacaktır.
Salgın hastalıklara dair ilk betimlemeleri sanatçılarını bilmediğimiz , İncil de yer alan Hz. İsa’nın cüzzamlı hastaları iyileştirme  sahnelerinde görüyoruz. Bu  sahnelerinden bir tanesi de İstanbul Kariye camii  mozaiklerinde bulunmaktadır. Bilinmeyene, ölüme  duyulan korku ve ilahi şifa arayışından dolayı o yüzyıllarda yapılan bir çok Hristiyan ikonografisinde  Hz. Meryem’e ya da Hz. İsa’ya yakarış betimlemelerine  rastlıyoruz.
 Veba kadar olmasa da cüzzam da Avrupa sanat ve edebiyatında kalıcı bir metafor olmuştur. Veba salgını insana  ve güzele  dair her şeyin yok olduğu , ölümün zafer kazandığı betimlemeleri ile önce kilise fresklerinde konu edilmiştir. Ancak  en çarpıcı örnekleri   14. yy dan itibaren Avrupa nüfusunun neredeyse üçte birinin ölmesine  neden olduğu tahmin edilen   salgınının toplumsal çöküş etkilerini konu alan sanatçıların çalışmalarında görüyoruz.
Bu dönem resimlerinde sanatçılar yaşananların kaçınılmaz etkilerini kompozisyonlarında biçimsiz yaratıklar, kopuk uzuvlu insanlar,  şeytan ve iskelet tasvirleri , ölüm ve acıyı çağrıştıran  sembolik figürleri kullanarak yansıtmışlardır. Sizlerle çok çarpıcı iki örnek eser paylaşmak istiyorum ; 
İlki 15.yy da İtalyan ressam Giacomo Borlone de Burchis tarafından yapılan “ Ölüm dansı ve ölümün zaferi “… Eserde  veba hastalığı döneminde yaşayanlarla ölülerin arasındaki karşılaşma anlatılır.
 
Untitled:Users:Zeynep 1:Desktop:Ölüm-Dansı-ile-Ölümün-Zaferi.jpg

 Giacomo Borlone de Burchis, Ölüm Dansı ile Ölümün Zaferi
 
Paylaşmak istediğim ikinci örnek ise Brueghel’in 1562 yılında yapmış olduğu “ Ölümün Zaferi “ isimli  çalışması. Sanatçı eserinde   yaşanan veba salgınının yıkımını ,  savaşın getirdiği ölüm ve  dehşetle  birlikte resmetmiştir.
Resimde insanlar ölü , askerler ölü , hatta ağaçlar bile ölüdür.
Ölümün zaferi toplumdan her sınıf insanın hiç bir şekilde kaçamayacağı bir gerçek olarak, son derece çarpıcı şekilde işlenmiştir.
 

Resim 2 Brueghel
 
Rönesans sonrası Avrupa resim  sanatında veba salgınının yarattığı ölüm korkusunun betimlenmesine  natürmort çalışmalarla devam edilmiş , bu gelenek  özellikle Hollanda’lı sanatçılar tarafından   cansız nesneler , iskelet betimlemeleri üzerinden işlenmiştir.
Daha yakın tarihlerde ise Egon Schiele ,   Edvard Munch gibi büyük sanatçılar tanıklık ettkleri İspanyol gribinin etkilerini eserlerine yansıtmışlardır.
         Bugün uzunca süredir yaşamımızın travmatik bir parçası haline gelen  pandemi gerçeğini komposizyonlarında işleyecek olan sanatçılar eserleri ile yaşanan  dramı, ölümün zaferini gelecek nesillere görsel bir belge olarak taşıyacaktır.
         En kısa sürede açık havada  , parklarda , sahillerde bir araya gelerek üreteceğimiz resimleri paylaşabilmek  ümidimle…
 
1000
icon
Ayşe Özmak Mercan 13 Mayıs 2021 07:36

Tebrikler Zeynep hanım. Çok zevkle okudum. Etkileyici, aydınlatıcı bir makale. Emeğinize sağlık.

0 1 Cevap Yaz
Zeynep Banu

Çok teşekkür ederim 🙏♥️

0 1
Ayşe Özmak Mercan 13 Mayıs 2021 07:36

Tebrikler Zeynep hanım. Çok zevkle okudum. Etkileyici, aydınlatıcı bir makale. Emeğinize sağlık.

0 0 Cevap Yaz
Ayşe Özmak Mercan 13 Mayıs 2021 07:36

Tebrikler Zeynep hanım. Çok zevkle okudum. Etkileyici, aydınlatıcı bir makale. Emeğinize sağlık.

0 0 Cevap Yaz
Sibel Şardan 12 Mayıs 2021 22:14

Bir nefeste okudum kalemine sağlık Zeynep cim

0 0 Cevap Yaz
Zeynep Banu

Sağolasın 🙏♥️

0 0
Ali Aydın 12 Mayıs 2021 19:20

Tebrikler, çok güzel bir yazı, iyi ders çalışmışsın, dolayısıyla, akademik bir yaz.

0 0 Cevap Yaz
Zeynep Banu

Çok teşekkür ederim 🙏♥️

0 0
Marina Ermaya 12 Mayıs 2021 15:21

Canım arkadaşım, pandemi dönemini daha iyi betimleyemezdin. Ne yazık ki 21.yyın kara lekesi olarak tarihe geçecek. Ve dünya gitgide kötü insanların amacına hizmet ediyor. Nüfus planlaması öğretileceğine kökten yokediş tasarlanıyor. Çocuklarımıza bırakacak hiç bir şey kalmayacak bu gidişle :(( Daha güzel güneşli günlerde görüşmek dileğiyle...

0 0 Cevap Yaz
hava durumu HAVA DURUMU
anket ANKET

Sizce Antalya Resim Festivali devam etmeli mi?

e-gazete E-GAZETE
sayfalar SAYFALAR
arşiv HABER ARŞİVİ
linkler LİNKLER
duyurular DUYURULAR

Antalya News | Kültür Sanat Portalı